<% if Session("LoggedIn") <> "yes" then Session("Message") = "You must log in before viewing that page!" response.redirect "Index0.htm" end if %> New Page 4

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

 

ΠΡΟΛΕΓΟΜΕΝΑ

Το ενδιαφέρον μου για την επικοινωνία, κινήθηκε από το αρχαιοελληνικό δράμα και τις αρχαιοελληνικές φιλοσοφικές θεωρίες, με θέμα τον άνθρωπο, την κοινωνική οργάνωση, τους νόμους και την ηθική. Στο γυμνάσιο η διδασκαλία της αρχαιοελληνικής γραμματείας δεν ήταν ικανοποιητική, μεταξύ των άλλων και λόγω του τότε εκπαιδευτικού συστήματος. Από τότε αντιμετώπιζε σοβαρά, το τεράστιο ζήτημα της διατήρησης της ιστορικής μνήμης. Εντούτοις υπήρχαν πάντα, οι πολύ καλές προθέσεις και προσπάθειες των καθηγητών μου, που διευκόλυναν τη μάθηση. Η αγάπη μου για το αρχαίο δράμα σε συνδυασμό με την αδυναμία της σχολικής εκπαίδευσης, για τη μετάδοση σε καλό βαθμό των αρχαιοελληνικών διδαχών, είχε και θετικές πλευρές. Κατά τη διάρκεια των σπουδών μου στη νομική σχολή του πανεπιστημίου των Αθηνών, θέλησα να έχω μία συστηματική επαφή με το αρχαιοελληνικό έργο και την επικοινωνιακή παράμετρο, που πρόσφερε. Οι αντίστοιχες παρεπόμενες ψυχολογικές επιδράσεις, της επικοινωνίας στο κοινωνικό σύνολο συνδέονται με τη γεωπολιτική στρατηγική, ένα πεδίο που πάντα εξαντλούσε, τα περισσότερα ενδιαφέροντά μου για έρευνα. Έτσι αποφάσισα και παρακολούθησα δύο χρόνια μαθήματα ελληνικού αρχαίου δράματος στη δραματική σχολή Π. Κατσέλη, παράλληλα με τη Νομική. Επίσης είχα πολλές ευκαιρίες έκτοτε ,να προσεγγίσω τον ανεκτίμητο θησαυρό της πολύτιμης αρχαιοελληνικής γραμματείας. Αυτής που ομολογημένα αποτελεί δώρο στον παγκόσμιο πολιτισμό και ιδιαίτερα το Δυτικό. Ιδίως μάλιστα στο σημερινό πολυπολιτισμό της νέας εποχής, που εναγώνια αναζητά το CONSEPT για την ανάδειξη των πνευματικών αξιών. Ο Πολυπολιτισμός επιχειρούσε να εξισορροπήσει την αλματώδη εξέλιξη της υψηλής τεχνολογίας, της επικοινωνίας, των επιστημονικών επιτευγμάτων και του υπερκαταναλωτισμού. Σε παγκόσμια κλίμακα, η νέα τάξη πραγμάτων, καλείται πλέον επειγόντως per se, να αντιμετωπίσει στρατηγικά με την τεχνική του REFOCUS, νέους ανατρεπτικούς εχθρούς. Αυτούς που αναπτύσσονται εκτός των ιδεαλισμών, του ανθρωπισμού και του ηθικού κόσμου. Δηλαδή των «νέων» αξιών, που με το άθλιο πρόσχημα της θρησκευτικής ή πολιτικής αντιπαράθεσης, σπέρνουν τον τρόμο, οργανώνουν το έγκλημα, ξεπλένουν παρανομίες και υπονομεύουν τη διεθνή ειρηνική συνύπαρξη.

Όπως ανέφερα στο ακροατήριο της παρουσίασης του βιβλίου μου «ΓΕΩΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΚΑΙ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΑ» στην Αθήνα, (12 Δεκεμβρίου 2003), η συνάντησή μου με την ανάγκη της εξέτασης της σημασίας της γεωπολιτικής, της στρατηγικής και της επικοινωνίας, ήταν εντελώς συμπτωματική. Συμμετείχα κάποτε, σε μία από τις πολλές φοιτητικές διαδηλώσεις διαμαρτυρίας ,κατά του σχεδίου Άντσενσον για τη διευθέτηση του κυπριακού προβλήματος. Ήμουν πρωτοετής φοιτητής της νομικής (1962 – 1963), αλλά από τότε είχα διαπιστώσει ότι είχα πολλά ενδιαφέροντα για τις διεθνείς σχέσεις. Τούτο αποτέλεσε και το βασικό κίνητρο ,για να ακολουθήσω αργότερα τη σταδιοδρομία του διπλωματικού. Το αντιαμερικανικό σύνθημα «Τζόνσον βγάλ’ το φέσι», της διαδήλωσης που ακολούθησα, σε σχέση με τους όρους του σχεδίου Άντσενσον, με προβλημάτισαν. Τόσο πολύ μάλιστα ,ώστε ποτέ δεν πήρα μέρος σε άλλη του ίδιου θέματος, πολιτικού σκεπτικισμού ,διαδήλωση. Από τότε δεν άφηνα τίποτα σχετικό με τη γεωπολιτική που έπεφτε στα χέρια μου και να μην το μελετήσω, όσο μπορούσα , σε βάθος. Αυτό το βάθος που επέτρεπαν οι περιορισμένες τότε γνώσεις μου και η μαχητικότητα της νεότητάς μου. Το κάθε τι το περνούσα, αν τούτο ήταν δυνατό, από τις σκοπιές-φίλτρα των αγαπημένων μου συγγραφέων, του Τσεχοεβραίου στοχαστή Φραντς Κάφκα για το παράλογο. Και του Δανού φιλόσοφου Σέρεν Κίρκεγκορ για την αγωνία. Τις ώρες της περισυλλογής μου, περιδιάβαζα την απέραντη έκταση της ελληνικής γραμματείας, που σχετίζονταν με το κάθε θέμα ,που με απασχολούσε. Η κυβερνητική ιεράρχηση (cybernetic hierarchy) της επικοινωνίας, και οι ρυθμιστικοί μηχανισμοί της, ήταν ένας μαγικός κόσμος πνευματικής περιπλάνησης. Η αρχαιοελληνική αστραφτερή σοφία και ο εβραϊκός μυστικισμός, μου άνοιξαν την πόρτα της στρατηγικής σκέψης . Με διευκόλυναν, να ανακαλύψω, συσχετισμούς και αλληλεπιδράσεις της γεωδιπλωματίας. Από τότε ήθελα η στρατηγική να εκλαϊκευτεί,για να γίνει κτήμα της λαϊκής αντίληψης και της κοινής γνώμης. Αυτός είναι και ο σκοπός που άρχισα να συγγράφω.

Το επάγγελμα του διπλωματικού που ακολούθησα, μου έδωσε πολυάριθμες ευκαιρίες ,να ζήσω βιωματικά τα τριάντα πέντε χρόνια μέχρι σήμερα της καριέρας μου, την πραγματικότητα των συσχετισμών της γεωπολιτικής στρατηγικής με την επικοινωνία. Επίσης υποχρεώθηκα να μελετήσω για να βελτιώσω την επαγγελματική μου επίδοση. Ανίχνευσα τις δογματικές της γεωστρατηγικής και τη διαπλεκόμενη σχέση των μυστικών υπηρεσιών, όσον αφορά τις κλίμακες, της αλληλεξάρτησης και αλληλεπίδρασης. Η συλλογή και ανάλυση των πληροφοριών, ήταν καρπός συνεχούς μελέτης και όχι μόνο από τις βιβλιοθήκες. Έζησα από κοντά πολλά γεγονότα, παρακολουθώντας τη διαφορά, του προσκήνιου από το παρασκήνιο. Η τριετής υπηρεσία μου στην πρεσβεία της Πράγας στην Τσεχοσλοβακία, πατρίδα του Κάφκα, από το 1976 μέχρι το 1979, μου δίδαξε πολλά, όσον αφορούσε τη διάκριση των μορφών της πολυεπίπεδης επικοινωνίας. Και μάλιστα μέσα σε ένα πολιτικό σύστημα εντελώς διαφορετικό, από τις «αστικές» δημοκρατίες. Άλλο είναι να επικοινωνείς με τις μαρξιστικές ιδέες ,μέσα από τις σελίδες ενός βιβλίου και άλλο να ζεις καθημερινά και να βιώνεις το κομμουνιστικό σύστημα, που σύμφωνα με τη θεωρία του, όταν θα τελειοποιούνταν, θα μετασχηματίζονταν σε σοσιαλιστικό. Η επικοινωνία μου με τους Τσέχους πολίτες, ήταν σε εντελώς διαφορετικό επίπεδο, απ’ ότι με τα κρατικά όργανα. Έφυγα από την Τσεχοσλοβακία με ένα περίεργο θαυμασμό και απορία, όσον αφορούσε την επικοινωνία. Κατά πόσο ήταν τόσο ικανά τα ΜΜΕ του καθεστώτος ,να «αναμασάνε» τα ίδια και τα ίδια καθημερινά και στο τέλος να τα «σέρβιραν», σαν νέες ανεξάντλητες ιδέες. Στο επόμενο πόστο μου στην Τουρκία (1979-1983), εκεί κι αν διδάχθηκα από την καθημερινότητα ,χίλια δύο στοιχεία σχετικά με την επικοινωνία. Εμείς οι Έλληνες ήμαστε περιχαρακωμένοι σε ορισμένες πάγιες αντιλήψεις κλισέ ,που αφορούν λαούς, όπως για παράδειγμα τους Τούρκους, τους Αμερικανούς κ.λ.π. Τα κοντά πέντε χρόνια της υπηρεσίας μου στην Ε/Τ μεθόριο σαν πρόξενος, ήταν κάτι περισσότερο από μεταπτυχιακή μελέτη, με θέμα την επικοινωνία. Και τούτο γιατί ξέφυγα από τον αυτοεγκλωβισμό των συμπερασμάτων μου. Η τελευταία με τους Τούρκους ήταν καλειδοσκοπική, με έντονα τα γνωρίσματα του ανατολίτικου παζαριού, όπως διαπίστωσα στο μετέπειτα πόστο μου της Μ. Ανατολής, τα Ιεροσόλυμα. Στην Αγία Πόλη υπηρέτησα έξι χρόνια και έσπασα κάθε προηγούμενο ρεκόρ (1983-1989) παραμονής, σαν ο 63ος γενικός πρόξενος από σύστασης του ελληνικού κράτους. Οι αντιπαραθέσεις, οι αντιπαλότητες, οι συγκρούσεις, οι δράσεις των μυστικών υπηρεσιών, η προπαγάνδα, όλες οι επικοινωνιακές μεθοδεύσεις ήταν μια ατελείωτη σειρά, παρόμοιων καταστάσεων. Αφορούσαν εθνικούς, πολιτικούς και θρησκευτικούς στόχους, και συνιστούσαν ένα απέραντο πεδίο έρευνας, των συσχετισμών της επικοινωνίας με τις ψυχολογικές επιχειρήσεις. Πήγαινα στις κηδείες των δολοφονημένων φίλων μου Παλαιστίνιων που με εξουθένωναν. Αλλά επίσης παρά ταύτα, απολάμβανα τη μελέτη και τα αποτελέσματα, των καθημερινών συγκεκριμένων ερευνών μου, που αφορούσαν την επικοινωνία. Στα μεσοδιαστήματα της διαδρομής μου στην εξωτερική υπηρεσία του ΥΠΕΞ, όταν υπηρετούσα στην Κεντρική Υπηρεσία του , είχα την ευκαιρία να διαπίστωνα, τις συντελούμενες διαφοροποιήσεις, των νέων επικοινωνιακών πραγματικοτήτων ,της Ελλάδας. Τα πεντέμισι χρόνια που υπηρέτησα στην Αδελαΐδα της Νότιας Αυστραλίας (1996-2001), μου δόθηκε η μοναδική ευκαιρία να έλθω κοντά σε ένα ψηφιδωτό εθνοτήτων. Μπορούσα να κρίνω από την επικοινωνία της καθημερινότητας, τον πολυπολιτισμό, όσον αφορούσε τις συνισταμένες του, στην πορεία προς την παγκοσμιοποίηση. Την Αυστραλία αγαπούσα από παιδί, γιατί ο πατέρας μου πολέμησε δίπλα στους Αυστραλούς στη Μάχη της Κρήτης. Η Υπηρεσία μου στην Κούβα από το 2006 ήταν το επιστέγασμα και η «αμοιβή» μου, μιας τριάντα πέντε χρόνια πορείας ,μέσα στους διαδρόμους του Λαβύρινθου ,της επικοινωνίας. Η Αβάνα είναι ένα ανοικτό εργαστήρι για κάθε είδους επικοινωνιακή μελέτη .Το γεγονός εκμεταλλεύθηκα στο έπακρο και άρχισα να γράφω ένα νέο βιβλίο «Η Κούβα χωρίς Μύθους».

Τα κείμενα που ακολουθούν είναι φόρος τιμής για τους φιλόλογους καθηγητές μου, Δαoύκου, Μαντέλο, Παπαλάμπρο, Καρτσώλη, Γεωργουσόπουλο, Τζουγανάτο, Μωραΐτη, Κατσέλη, που μου μετέδωσαν, αν όχι τις γνώσεις που θα ήθελαν, την αγάπη που εγώ χρειαζόμουν, για την αρχαιοελληνική γραμματεία. Ελπίζω να μου δοθεί χρόνος κάποτε, να κυκλοφορήσω ένα σχετικό βιβλίο για να φέρω κοντά, κάνοντας συγκρίσεις, την αρχαιοελληνική άποψη ,με τα συμβαίνοντα στο global village ,της παγκοσμιοποίησης. Θα ήταν μία πρόσθετη προσπάθεια να ευαισθητοποιηθεί η κοινή γνώμη σε ζητήματα στρατηγικής. Νομίζω ότι αν δεν το χρειάζονται οι ειδικοί, ένα τέτοιο βιβλίο, θα βοηθούσε ωστόσο τη νέα γενιά της cyber society, ώστε να μπορεί να διαβάζει πίσω από τις γραμμές. Η νέα γενιά, σκόπιμα «θυματοποιούμενη» και αποκομμένη ,από τη γνωσιακή συνοχή της συνέχειας, πρέπει να διαθέτει στοιχειώδη εφόδια ,ώστε να είναι σε θέση ,να αναλύσει αποτελεσματικά, εικόνες και κείμενα. Να μπορεί να αποκωδικοποιήσει την επικοινωνιακή σημειολογία, χωρίς να χρειάζεται τη virtual reality και άλλες προσομοιώσεις ή επεξηγηματικά σχόλια, που επιδιώκεται έντεχνα να «σερβιριστούν» έτοιμα. Τα αρχαιοελληνικά διδάγματα είναι αξεπέραστα, από τη τεχνογνωσία της νέας εποχής, γιατί διατήρησαν την ιστορική μνήμη και τη συνέχεια της γνώσης. Εξακολούθησαν να πετυχαίνουν, τη θεμελίωση, των νέων επιστημών ,του σημερινού του πολυπολιτισμού, που σχηματοποιείται, από την δύσβατη πορεία προς την παγκοσμιοποίηση. Η αρχαιοελληνική παιδεία, σε όλους ανεξαιρέτως τους τομείς, δίνει απαντήσεις και λύσεις, σε αξιακά αδιέξοδα, που επιτείνουν τα σημερινά επικοινωνιακά προβλήματα. Στρατηγικά και επιχειρησιακά. Μετά τριάντα πέντε χρόνια σταδιοδρομίας, σε ένα επάγγελμα κατ’ εξοχήν επικοινωνιακό, θεώρησα ότι ήμουν έτοιμος ,να ολοκληρώσω ένα μέρος της μελέτης μου, για την επικοινωνία. Ελπίζω να συνεχίσω να γράφω για την επικοινωνιακή στρατηγική, που είναι ένας συναρπαστικός για μένα τομέας. Επειδή βασίζει τις ψυχολογικές επιχειρήσεις της καθημερινότητάς μου, όταν οι διάφοροι «ξερόλες», επιχειρούν από κεκτημένη ασυδοσία, να υποτιμήσουν την κοινωνική νοημοσύνη.

Αβάνα, Οκτώβριος 2008

Ηλίας Α. Μαλτέζος